Fixing Things Around the House: A Beginner’s Guide

“Ik kan me niet herinneren dat ik als jong meisje droomde van een gezin later. In vriendenboekjes schreven sommige vriendinnen bij de vraag ‘wat wil je later worden?’ steevast ‘mama’. Mijn antwoord was popster of deurwaarder, nooit moeder. Ook toen ik ouder werd, een vaste relatie kreeg en ging samenwonen, dacht ik nooit over kinderen na. Het was simpelweg geen onderwerp voor mij. Ik was druk met mijn werk als popjournalist, ging veel naar concerten en deed ook nog vrijwilligerswerk.

Deze levensstijl vonden veel mensen tof, maar naarmate ik ouder werd, merkte ik dat dit veranderde. Er kwamen verwachtingen van mij – huisje, boompje, beestje – die haaks stonden op wat ik aan het doen was. Mijn vrije leven oogstte niet meer vooral bewondering.”

“Nooit heb ik een kinderwens gehad, maar door de coronatijd werd ik aan het twijfelen gebracht. Ik was inmiddels single en als alleenstaande vrouw zonder kinderen werd ik nergens genoemd. Alle berichten vanuit de overheid waren gericht op gezinnen en ouderen.

Ik voelde me niet gezien of gehoord, blijkbaar deed ik er niet toe. Voor het eerst voelde ik me eenzaam. In de basis draait het leven voor de meeste mensen om het gezin, rijkelijk laat – ik was toen 38 – kreeg ik dat door. Misschien wilde ik toch wel graag moeder worden, dacht ik. Deze gedachte had ik nooit eerder gehad en het verraste mij, dus ik besloot het te onderzoeken. Waar kwam dit plots vandaan? Was het wel een wens vanuit mezelf of vanuit maatschappelijke druk?”

Nooit volwassen geworden

“Ik merkte dat ik als kinderloze vrouw anders word gezien. Alsof ik niet zorgzaam ben of maar wat aanrommel in mijn leven en nooit volwassen ben geworden. Vooral vrouwen onderling zijn hierin veroordelend. Dit geeft aan hoezeer vrouwelijkheid en zorgzaamheid nog altijd zijn gekoppeld aan het moederschap.

Bij de vraag of ik kinderen heb – en die vraag wordt maar al te vaak gesteld, op iedere verjaardag of voorstelrondje op het werk – voelde ik ergernis. We beginnen vaak met op te noemen wat we hebben als we onszelf omschrijven: een partner, kinderen, een huis. Het zou moeten gaan om wie we zíjn.”

“Nog steeds vind ik dit een stomme vraag, al weet ik dat mensen er geen slechte intenties mee hebben, want wat doet het er eigenlijk toe? Tegenwoordig zeg ik dat ook gewoon als iemand mij dit vraagt, en daar komen dan vaak mooie gesprekken uit voort.”

Aansluiting bij de samenleving

“Ik ben veel gaan reflecteren omdat ik die plotselinge gevoelens niet bij mezelf herkende. Ik las veel over dit onderwerp en sloot mezelf een maand op in huis waarin ik veel in mijn dagboek schreef. Deze aantekeningen werden de basis van mijn boek Niet moeder, dat onlangs verscheen.

Het was een lang proces dat mij leerde om mezelf beter te begrijpen. Ik kwam erachter dat mijn kortstondige kinderwens vooral een behoefte was om aansluiting te krijgen bij de samenleving. Dit omdat het niet prettig is om vooral gezien te worden om wat ik níet was: een moeder.

Toen ik me dit realiseerde en begreep waar mijn plotselinge wens vandaan kwam, verdween het idee om moeder te worden ook weer snel. Dat sterkte mij in het besef dat ik echt geen behoefte aan een kind heb.”

“Ik wilde mijn plek in de samenleving beter begrijpen. Wat betekent het om een vrouw zonder kinderen te zijn? Wat is een goed en waardevol leven, ook zonder gezin? Voor mij zijn vrijheid en verbondenheid met de mensen om me heen heel belangrijk.

Net als de liefde, die naar mijn mening anders gedefinieerd moet worden. Niet alleen zoals we liefde kennen in romantische relaties of voor je nageslacht, het kan ook op een minder traditionele manier ingevuld worden.”

Vast in een ideaalbeeld

“Tegen iemand zonder kinderen zeggen dat het leven draait om kinderen krijgen, vind ik gevoelloos. We zitten zo vast in dit ideaalbeeld, terwijl er zo veel mensen zonderen kinderen zijn in Nederland.

En dat aantal neemt, ook wereldwijd, alleen maar toe. Zijn die mensen dan allemaal onaf en mislukt? Ook ik heb even gedacht dat er iets mis was met mij, terwijl dat natuurlijk onzin is.”

“Het onderwerp van kinderloos zijn zou meer maatschappelijk gedragen moeten worden. Ook zou er overheidsbeleid op gemaakt moeten worden. Want waarom staat het gezin hierbij nog altijd centraal en is er bijvoorbeeld geen enkele vorm van verlof voor kinderlozen?

De reacties op mijn boek zijn heel positief. Het blijft bijzonder dat ik hiermee een stem geef aan niet-moeders. Laatst gaf ik een lezing en ik merkte dat het publiek veel herkenning vond in mijn verhaal. Ik open het gesprek en doorbreek de stilte over dit onderwerp. Sommige lezers bedanken mij daarvoor, hartverwarmend vind ik dat.”

“Ik hoop dat er een verandering komt. Dat er in de toekomst anders naar mensen zonder kinderen wordt gekeken en dat ik me nooit meer hoef te verantwoorden voor het feit dat ik geen moeder ben en me hiermee buiten de norm begeef.

Ik merk dat ik me soms nog steeds hiervoor verontschuldig. Dan leg ik uit dat ik met een nieuwe studie ben begonnen, om zo te laten zien dat ik heus wel invulling heb in mijn leven. Het valt me op dat kinderloze vrouwen ook vaak roepen dat ze wel een hond of kat hebben, zo van: ik ben heus wel zorgzaam, hoor. Dat zou niet nodig moeten zijn.”

Geen zorgen over mijn oude dag

“Ik heb weleens de vraag gekregen wie er later voor mij zorgt, als ik oud ben. Mijn sociale netwerk is superbelangrijk voor mij, mijn vrienden vormen mijn gemeenschap.

Over mijn oude dag maak ik me echt geen zorgen. Ook zonder kinderen heb ik een hartstikke leuk, waardevol leven.”

Klik hier voor meer Lifestyle